نقد و بررسی موسوعة الفقه الاسلامی طبقاً لمذهب اهل البیت (ع) – ۷۴

عنوان مقاله : نقد و بررسی موسوعة الفقه الاسلامی طبقاً لمذهب اهل البیت (ع) – ۷۴
نویسنده : میزگرد
منبع :

مجله کتاب ماه کلیات » آذر و دی ۱۳۸۱ – شماره ۶۰ و ۶۱ (از صفحه ۳۰ تا ۴۵)


قسمتی از متن مقاله :

پس از پیروزی انقلاب،در رشته‏ ها و موضوعات‏ مختلف مرجع‏ نگاری،تحول ایجاد شد و تهیه کتاب‏ های مرجع شروع‏ شد.در حوزهء علوم اسلامی هم به صورت خاص،عنایت ویژه‏ای بود و دولت جمهوری اسلامی و مسئولین نظام هریک در وسع و توان خود مشغول کاری در این حوزه شدند.لذا دائرة المعارف‏ های مختلفی‏ راه‏ اندازی شد که هرکدام با اهداف و موضوعات خاصی پی‏گیر بودند.از جمله کارهایی که جای خالی آن احساس می‏ شد،مرجع‏ نگاری در فقه‏ شیعه بود.در بین اهل سنت دائرة المعارف‏های تخصصی فقه پیش‏تر تهیه شده بود ولی فقه شیعه هنوز در شکل دائرة المعارف ارائه نشده بود. لذا با تدبیر رهبر معظم انقلاب،دائرة المعارف فقه بنیان‏گذاری شد و در طول چند سال فعالیت،موسوعه الفقه الاسلامی طبقا لمذهب اهل البیت(ع) ارائه گردید.البته مسئولین موسوعه گزارش کامل آن را ارائه خواهند کرد اما به‏ هرحال هرمؤسسه ، نهاد و یا هرتشکیلاتی که تدبیر کارهای‏ کتاب‏های مرجع را به انواع و اقسامش شروع می‏ کند،افکار دیگران را به کار و خدمت خود می‏ گیرد تا کارش را هرچه فنی‏ تر و پراستفاده‏ تر کند. دوستان ما در موسوعه تا جایی که در توان داشتند،تدبیرهایی را بدین‏ جهت به کار گرفته‏ اند.اما طبیعی است که در محدوده‏ ای که دوستان‏ روی آن دقت و در شوراها و جلسات،روی آن بحث کرده‏ اند،تا حدودی‏ توانسته‏ اند به مقاصد خود نزدیک شوند،اما طبیعتا صاحب‏ نظرانی هستند که در حوزه کتاب و بالاخص کتاب مرجع می‏ توانند باز ساعی و کوشا باشند و افکار خود را در اختیار دوستان بگذارند؛ تا هرچه بیش‏تر این کار پربار شود و احیانا اگر نقایصی باشد،برطرف شود و اگر پیشنهادات‏ تکمیلی و دقیق‏تری باشد ارائه شود.جلسه ما،جلسه نقد و بررسی است‏ و مراد از نقد و بررسی صرفا به معنای ایرادگیری نیست،بلکه بیان همه‏ مزایا و همه نکاتی است که احیانا در تکمیل کار،می‏ تواند مؤثر باشد. انتقاد و نقد پذیری امری است که شرع،ما را به آن خوانده و به آن دعوت‏ کرده و خصیصه مؤمنین و مسلمین است تا بتوانند کارهای خودشان را به نحو مستحکم و دقیق‏ تری ارائه دهند.در این جلسه ابتدا ما معرفی‏ موسوعه الفقه الاسلامی و زوایای مختلف کار را توسط دست‏ اندرکاران‏ این موسوعه خواهیم داشت


دانلود مقاله : نقد و بررسی موسوعة الفقه الاسلامی طبقاً لمذهب اهل البیت (ع) – ۷۴

نقد و بررسی دانشنامه ایران – ۲

عنوان مقاله : نقد و بررسی دانشنامه ایران – ۲
نویسنده : حبیب برجیان
منبع :

مجله ایران نامه / سال دوازدهم . صفحه ۳۶۹ الی ۳۸۰


قسمتی از متن مقاله :

با انتشار آخرین جزء از جلد ششم دانشنامه ایران، در جدود ثلث کار تدوین این دایرة المعارف عظیم به سر رسید. انتشار این گنجینه گرانبها و ماندگار که بدرستی شناسنامه ایرانیان نامیده شده ، زیر نظر استاد احسان یارشاطر ، رئیس مرکز ایران شناسی دانشگاه کلمبیای نیویورک،‌از سال ۱۹۸۲ آغاز شد. تا کنون چهل و هفت جزء صد و دوازده صفحه ای دانشنامه ( تا حرف D) در شش جلد کامل قطع بزرگ به طور مرتب منتشر شده است.

دانشنامه ایران مجموعه ای است از مقالات بلند و کوتاه ة به زبان انگلیسی و به ترتیب الفبائی ، درباره تاریخ و فرهنگ ایران ، اقوام ایرانی بان و قسمت هایی از خاورمیانه و آسیا که با ایران پیوند نزدیک داشته اند.

در تألیف این مقاله صدها تن محقق و متخصص طراز اول از سراسر جهان با دانشنامه همکاری می کنند. تدوین و تنظیم و تصحیح مقاله ها به اهتمام یک هیأت ویراستار در دفتر دانشنامه و باکمک بیست  چهار تن ویراستار مشاور که هریک در رشته ای  تخصص دارند انجام می شود.


دانلود مقاله : نقد و بررسی دانشنامه ایران – ۲

تاًملی در دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی – ۳۰

عنوان مقاله : تاًملی در دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی – ۳۰
نویسنده : محمدعلی سلطانی
منبع :

مجله کتاب ماه دین » آذر ۱۳۷۷ – شماره ۱۴ (از صفحه ۱۲ تا ۱۴)


قسمتی از متن مقاله :

آقای بهاء الدین خرمشاهی،نویسنده‏ای موفق،پر کار و چهره‏ای آشنا برای فرهنگ دوستان و بویژه قرآن پژوهان و حافظ پژوهان است.آثار استوار و تحقیقی گذشته وی در حوزه تألیف‏ و گاه ترجمه از وی چهره‏ای پر آوازه و مقبول ساخته است و توانمندی‏ اش در تحقیق،نگارش و ترجمه به اثبات رسیده است‏ و به موازات شهرت فرهنگی که بدست آورده توقع و انتظار علاقه‏ مندان به کتاب را از خود بیشتر کرده است.علی رغم‏ چنین انتظاری خرمشاهی در سالهای اخیر در دام وسوسه انگیز تولید انبوه گرفتار آمده و آثاری راهی بازار کرد که همه را در حیرت فرو برد و چرایی رضامندی وی بر تخریب اعتبار پژوهی‏ گذشته‏ اش را نقل مجالس ساخت.با«فراز از فلسفه»خرد ورزی‏ پژوهشی را وداع گفت و با دانشنامه«قرآن و قرآن پژوهی» اعتبار آثار پیشین خود از قبیل«حافظ پژوهی»،«ترجمه‏ قرآن»،«دایره المعارف تشیع»و غیر آن را به گذشته سپرد. مطالعه‏ و بررسی«دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی»این اندیشه ناباورانه‏ را در ذهن القاء می‏ کند که خرمشاهی حتی از تورق و مطالعه‏ گذرای مقالات دانشنامه هم دریغ ورزیده است و با نشر آثار استوار به نام خویش سر ناسازگاری گذاشته است.

هر چه هست این نکته مسلم است که دل هیچ علاقه‏ مند به آثار خرمشاهی وزش چنین باد خزانی را بر بوستانی اعتبار پژوهی وی بر نمی‏تابد و از این بابت سخت افسرده و دل گیر است.بررسی و نمایش کاستی‏ ها،اشتباهات،زیاده‏ گویی‏ ها و بی‏ ربطی‏ های این دو جلد حجیم کاری گسترده و افزون بر یک‏ نوشته را می‏ طلبد.از این رو در این نوشته با کنار گذاشتن همه‏ آن نادرستی‏ ها،تنها از زاویه ساختاری به آن نگاهی می‏ افکنیم و با شاغول فن دانشنامه نگاری این بنای کج را تراز می‏ گیریم…..


دانلود مقاله : تاًملی در دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی – ۳۰

نقد و بررسی دانشنامه امام علی (ع) – ۷۳

عنوان مقاله : نقد و بررسی دانشنامه امام علی (ع) – ۷۳
نویسنده :
منبع :

مجله کتاب ماه کلیات » آذر و دی ۱۳۸۱ – شماره ۶۰ و ۶۱ (از صفحه ۴۶ تا ۶۳)


قسمتی از متن مقاله :

برنامه میزگرد ارزیابی و نقد دانشنامه امام علی(ع)را در روز دوم‏ دی،خدمت شما فرهیختگان و فضلا و اهل قلم و دست‏اندرکاران تدوین‏ این دانشنامه آغاز می‏کنیم.قبل از هرسخن باید به جامعه علمی و ارادتمندان امیر المؤمنین(ع)به سبب این کار بزرگ،تبریک و به‏ دست‏اندرکاران تدوین این مجموعه ارزشمند دست‏ مریزاد بگوییم. برای کسانی که در کار گردآوری مجموعه‏ های بزرگی چون‏ دایرة المعارف‏ها و فرهنگنامه‏ ها هستند،روشن است که تدوین و ارائه‏ چنین کاری،لازمه‏ اش وقت‏ گذاری زیاد و پی‏گیری فراوان و تلاش‏ مستمر برای گردآوری مقالات است.بدون آن‏که بخواهیم مجامله کنیم و یا از دور دستی در آتش داشته باشیم،به انجام رساندن این کار در زمانی کوتاه،بسیار فوق العاده و ارزشمند است.گوینده این سخن خود درگیر چنین فعالیتی است و به جد معترف است که کار بزرگی در طول‏ زمان کوتاهی انجام گرفته است.کتاب ماه کلیات این جلسه را به این‏ دلیل تدارک دیده است که جنبه‏ های گوناگون چنین کاری بررسی شود و اگر در بعضی قسمت‏ها کاستی و خللی باشد با رایزنی و کنکاشی که‏ در این نشست صمیمی صورت می‏ پذیرد،برای کارهای بعدی تدارک‏ شود تا-ان شاء الله-کار،کمال بیش‏تری پیدا کند.

پرسش‏ هایی که ما می‏توانیم در مورد این کار مطرح کنیم و در این‏ پرسش‏ هایی که ما می‏توانیم در مورد این کار مطرح کنیم و در این جمع انتظار پاسخ آن را داشته باشیم.بررسی این سؤال‏ها است که‏ فی المثل آیا کتابی که در اختیار ما قرار گرفته‏ است یا عنوان کلی هماهنگ دارد؟آیا از نظر پوشش موضوعی،کتاب صورت کاملی پیدا کرده‏ است؟آیا پیوند موضوعی مباحث رعایت شده‏ است؟


دانلود مقاله : نقد و بررسی دانشنامه امام علی (ع) – ۷۳

آسیب شناسی و مشکل دانشنامه نویسی در ایران – ۵

عنوان مقاله : نقد و بررسی دانشنامه امام علی (ع) آسیب شناسی و مشکل دانشنامه نویسی در ایران – ۵
نویسنده : معادی خواه، عبدالمجید علیپور ، حسین
منبع :
قسمتی از متن مقاله :

آنچه در پی می آید حاصل گفتگوی دوساعته ای است که بایکی از اسلام پژوهان و نهج البلاغه شناسان نامدار جنای حجت الاسلام والمسلمین معادی خواه وزیر اسبق وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و محقق و نویسنده محترم داشته ایم.

آقای معادی خواه دراین گفتگو ضمن بحثی کلی و فراگیر درباره آسیب شناسی دانشنامه نویسی ها در ایران مقایسه ای بین دو سه دانشنامه و دایره المعارف شیعی پرداخته و از جمله اشاره وار مقایسه ای بین موسوعه امام علی(ع) و دانشنامه امام علی(ع) و نقد دانشنامه کرده اند. ضمناً نکات ارزشمندی درباره نهج البلاغه و لزوم استفاده کامل تر از ان را در پژوهش های دانشنامه ای مربوط به امام علی(ع) مطرح کرده اند.

همچنین به برخی از کاستی های اینگونه، پژوهش ها و بایسته های پژوهشی نیز پرداخته اند. در ضمن خواهان تشکیل جلساتی ویژه بحث و برنامه ریزی و ساماندهی و نقد کارهای موجود شده اند…



دانلود مقاله : نقد و بررسی دانشنامه امام علی (ع) آسیب شناسی و مشکل دانشنامه نویسی در ایران – ۵

نقد و بررسی کتاب دایره المعارف نویسی در ایران – ۴۹

عنوان مقاله : نقد و بررسی کتاب دایره المعارف نویسی در ایران – ۴۹
نویسنده : افکاری ، فریبا
منبع :

مجله کتاب ماه کلیات » مرداد ۱۳۸۱ – شماره ۵۶ (از صفحه ۴ تا ۷)


قسمتی از متن مقاله :

کتاب دایره المعارف بازتابی از عالم کبیر ، بررسی‏ تحلیلی دایره المعارف نویسی در ایران و جهان نام کتابی‏ است که دو تن از محققان بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی- دکتر مهشید مشیری و دکتر نادرقلی قورچیان-به چاپ‏ رسانده‏ اند.

کتاب دارای پیشگفتار و مقدمه کوتاهی است که‏ نیمی از مقدمه چهار صفحه‏ ای آن به تعاریف واژه‏ هایی‏ چون«آنسیکلوپدی»،«دایرة المعارف»و«دانشنامه»از لحاظ تلفظ،ریشه شناسی و مباحث زبان شناسی‏ اختصاص یافته است.مؤلفان محترم در باب روش‏ تحقیق و چگونگی تدوین یا نگرش خود درباره دایره المعارف نویسی سخنی نرانده و تنها به این جمله‏ اکتفا کرده‏ اند:«در کتاب حاضر،بر اساس مطالعه‏ تطبیقی و تحلیل سیر تطور دایرة المعارف‏ های عمومی‏ جهان و ایران در طول زمان،تصویری از روند تحولات‏ دایرة المعارف نویسی از آغاز تا به امروز ارائه شده است.»


دانلود مقاله : نقد و بررسی کتاب دایره المعارف نویسی در ایران – ۴۹

مقایسه و نقد دائره المعارف های قرآنی معاصر – ۶۹

عنوان مقاله : مقایسه و نقد دائره المعارف های قرآنی معاصر – ۶۹
نویسنده : رضایی اصفهانی، محمد علی
منبع :

مجله پژوهش و حوزه » پاییز و زمستان ۱۳۸۴ – شماره ۱۹ و ۲۰ (از صفحه ۱۹۰ تا ۲۱۷)


قسمتی از متن مقاله :

نوشتار حاضر جستاری است در چیستی دائرة‏المعارف و ویژگی‏ها و تاریخچه آن. سپس دائرة‏المعارف گونه‏های قرآنی پیشین را برمی رسد. همچنین به معرفی سه دائرة‏المعارف بزرگ معاصر، می‏پردازد؛ یعنی دائرة‏المعارف قرآن لایدن، دائرة‏المعارف قرآن کریم مرکز فرهنگ و معارف قرآن، دانشنامه قرآن‏شناسی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.در پایان نیز این سه دائرة‏المعارف را در اهداف، ساختار و مدخل مقایسه می‏کند و نقاط قوت و ضعف هر کدام را می‏ شمارد.

اصطلاح دائرة‏المعارف ( Encgclooedia) را نخستین بار پطرس بستانی، در حدود ۱۸۷۶ م، به زبان عربی و حوزه فرهنگ اسلامی وارد کرد.

دهخدا درباره واژه «دائرة‏المعارف» می‏ نویسد:

حاوی العلوم. کتابی حاوی مجموع معارف انسانی. فرهنگ فنون و علوم. خلاصه قابل فهمی از معارف بشری. شاخه‏ ای از اطلاعات علمی، حاوی رشته‏ ها و زمینه‏ های مختلف علمی در موضوعات جداگانه و آن معمولا ترتیب الفبایی دارد؛ مانند دائرة‏المعارف بریتانیکا که نخستین بار در ۱۷۶۸ م انتشار یافت. دائرة‏المعارف، گاه به رشته‏ های یک موضوع محدود است؛ چون دائرة‏المعارف کاتولیک و جز آن.

برخی نیز نوشته‏ اند:

دائرة‏المعارف، کتاب مرجعی خود بسنده، با دو هدف اصلی است: دربرگیری دانش روزآمد درباره یک رشته خاص علمی یا گروهی از رشته‏ ها، به منظور آسان کردن دسترس به رشته‏ های علوم.

گفتنی است که معادل واژه دائرة‏المعارف در فارسی، «دانشنامه» است.


دانلود مقاله : مقایسه و نقد دائره المعارف های قرآنی معاصر – ۶۹

معرفی و نقد دانشنامه ناشنوایان (دانا) – ۷۵

عنوان مقاله : معرفی و نقد دانشنامه ناشنوایان (دانا) – ۷۵
نویسنده : محمدی، فرناز
منبع :

مجله کتاب ماه کلیات- مرداد ۱۳۹۱ -سال پانزدهم. شماره ۸  (از صفحه ۵۹ تا ۶۱)


قسمتی از متن مقاله :

دانشنامه ناشنوایان (دانا) که توسط مؤسسه فرهنگی هنری فرجام جام جم در یک دوره سه جلدی و در ۱۴۱۹ صفحه تهیه و تدوین شده ، از جمله اولین آثار مرجع در رابطه با ناشنوایان در کشور است .

تهیه این دانشنامه گامی ارزشمند در معرفی و شناساندن توانایی های ناشنوایان به عموم جامعه و نیز تشویق و ترغیب ناشنوایان به فعالیت هرچه بیشتر در عرصه های مختلف علمی و فرهنگی است، که تلاش تهیه کنندگان آن سزاوار تقدیر است.

گروه کثیری از ناشنوایان کشور درزمینه های مختلف فعالیت می کنند ، که معرفی فعالیت و دستاوردهای آنان بسیار حائز اهمیت است. این دانشنامه در حقیقت با هدف پوشش دادن مسائل مربوط به ناشنوایان ایران و جهان اسلام شکل گرفته، اما همان گونه که ناشر در مقدمه کتاب نیز اشاره کرده ، به علل مختلف از جمله مشکلات مربوط به تهیه اطلاعات و منابع ، در این امر کمتر موفق بوده است..


دانلود مقاله : معرفی و نقد دانشنامه ناشنوایان (دانا) – ۷۵

انشقاق در نظام دانشنامه نگاری فلسفی در غرب – ۲۴

عنوان مقاله : انشقاق در نظام دانشنامه نگاری فلسفی در غرب – ۲۴
نویسنده : صدرآرا، روزبه
منبع :

مجله کتاب ماه کلیات » آبان ۱۳۸۳ – شماره ۸۳ (از صفحه ۸۲ تا ۸۳)


قسمتی از متن مقاله :

سنت دانشنامه‏ نگاری در عرصه فلسفه همواره مناقشه‏ انگیز و پر جدل بوده است، چرا که گرد آورندگان و ویراستاران دانشنامه‏ های‏ فلسفه با توجه و تأکید نسبت به سنت فلسفی‏ ای که از آن‏ برخاسته‏ اند، به ارزش داوری در باب مفاهیم، اصطلاحات و اشخاص پرداخته‏ اند.این رویکرد گردانندگان و ویراستاران‏ دانشنامه‏ های فلسفه از سویی سودمند است، زیرا خوانندگان را با فضای یک سنت فلسفی در دانشنامه آشنا می‏ کند به عبارتی‏ خوانندگان می‏توانند با نگره‏ های فیلسوفان یک مکتب به سایر مکاتب، مصطلحات و اشخاص بنگرند. از سویی دیگر چنین‏ رویکردی یک سویه و غیر سودمند است چرا که شاید برخی از جریان‏ها و اشخاص در عالم فلسفه بنا بر صلاحدید گردانندگان و ویراستاران حذف شوند و اگر آن را لزوما تحریف ندانیم،دست کم‏ تداعی کننده گونه‏ ای تعصب است که به هیچ وجه قابل قبول نیست.

دانشنامه فلسفه پل ادواردز دقیقا با چنین نیتی طراحی شده‏ است ع گرچه قصد نگارنده به هیچ روی خوار داشت زحماتی نیست‏ که پل ادواردز و سایر ویراستاران این دانشنامه متحمل شده‏ اند.

به زعم نگارنده ، دانشنامه مذکور مرجع ارزشمندی برای‏ مطالعه عالم فلسفه از نگره سنت فلسفه تحلیلی است.این دانشنامه‏ با همکاری ۵۰۰ تن از نتخصصان و استادان فلسفه فراهم آمده که در ۸ جلد منتشر شده است؛ نام‏ های آشنایی نظیر السدیر مک اینتایر، ویلیام آلستون،جان سرل،جان هیک،هانری کربن،سید حسین‏ نصر و…در این دانشنامه به چشم می‏ خورد.


دانلود مقاله : انشقاق در نظام دانشنامه نگاری فلسفی در غرب – ۲۴

معرفی و نقد دائرةالمعارف قرآن لیدن – ۶۶

عنوان مقاله : معرفی و نقد دائرةالمعارف قرآن لیدن – ۶۶
نویسنده : مک اولیف، جین دمن ترجمه: اسکندرلو، محمدجواد
منبع :

مجله قبسات » پاییز ۱۳۸۲ – شماره ۲۹ (از صفحه ۲۶۷ تا ۲۹۶)


قسمتی از متن مقاله :

این اثر گرانمایه، در قالب پنج جلد و حدود هزار مدخل طراحی شده که البته تا کنون فقط دو جلد آن انتشار یافته و درباره سه جلد دیگر، وعده انتشار تا سال ۲۰۰۵ داده شده است. سر ویراستار این اثر مهم، خانم جین دمن مک اولیف (Jane Dammen Mcauliffe) استاد تاریخ و ادبیات عرب دانشگاه جُرج تاون امریکا (واشنگتن دی. سی.) است. اعضای اصلی انجمن ویراستاران آن عبارتند از کلود جیلیوت (Claude Gilliot) از دانشگاه آیکس ـ اِن ـ پراونس، ویلیام گراهام (William A.Graham) از دانشگاه هاروارد، ودد کدی (Wadad Kadi) از دانشگاه شیکاگو، آندرو ریپین (Andrew Rippin) از دانشگاه ویکتوریا.

ویراستاران فرعی، مونیک برناردز (Monique Bernards) و ولیج مِن (Vlijmen) از هلند، و جان نواس (John Nawas) از دانشگاه کاتولیک لیووِن هستند.

مشاوران: نصر حامد ابو زید (Nasr Hamid Abu – Zayd) از دانشگاه لیدن، محمّد آرکون (Mohammed Arkoun) از دانشگاه سُربُن، جِرهارد بوورینگ (Gerhard Bowering) از دانشگاه یال، جرالد هاوتینگ (Gerald R. Hawting) از دانشگاه لندن، فردریک لیم هیوس (Frederik Leemhuis) از دانشگاه گرونی جِن، انجلی‏کا نیوورت (Angelika Neuwirth) از دانشگاه آزاد برلین، و یوری رابین (Uri Rubin) از دانشگاه تلاویو.

جای بسی شگفتی است که در این دائرة المعارف، هیچ نشانی از قرآن‏پژوهان ایرانی مشاهده نمی‏شود و در فهرست منابع که در آغاز کتاب و تحت عنوان «SHORT TITLES» مشتمل بر ۱۵ صفحه آورده، به تفاسیر شیعی و آثار پژوهشگران ایرانی، کم‏تر توّجه کرده است.


دانلود مقاله : معرفی و نقد دائرةالمعارف قرآن لیدن – ۶۶