به تارنمای پژوهشکده دانشنامه نگاری دینی خوش آمدید
منو اصلی

سایت های مرتبط
اخبار برگزیده
  • همکاری مشترک پژوهشکده دانشنامه نگاری دینی با عتبه حضرت امیرالمومنین عراق
    در نشست مشترک نمایندگان عتبه حضرت امیرالمومنین عراق با پژوهشکده دانشنامه نگاری دینی، موضوعاتی که می تواند زمینه همکاری مشترک بین دو طرف را فراهم سازد مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

  • دیدار و گفتگوی ریئس پژوهشکده دانشنامه نگاری دینی، با مدیرعامل بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی، برای ارتقاء سطح همکاری های فی مابین
    جناب حجت الاسلام و المسلمین ابوالقاسم مقیمی، رئیس پژوهشکده دانشنامه نگاری دینی، با حجت الاسلام و المسلمین مهدی شریعتی تبار، مدیرعامل بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی دیدار و گفتگو کردند.

  • دیدار سرپرست دانشنامه ها و اعضای شورای علمی، با مدیرعامل بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی
    مدیرعامل بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی، با سرپرست دانشنامه ها حضرت آیت الله رشاد و اعضای شورای علمی دیدار و گفتگو کردند.

  • بررسی و تصویب 10 مقاله در شورای علمی دانشنامه
    مقالات «احسان به والدین»، «غیبت»، «وفاداری»، «سازشکاری»، «مدارا»، «حرص»، «حنین»، «مجازات»، «اهل‌الذکر» و «قضا و قدر» در شورای علمی دانشنامه در مشهد مقدس بررسی و به تصویب رسید.

  • بازدید مدیر عامل و جمعی از پژوهشگران بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، از پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
    مدیر عامل و جمعی از پژوهشگران و اعضای هیئت علمی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، طی بازدیدی از پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی جهت آشنایی و بررسی زمینه های همکاری با یکدیگر بحث و گفتگو کردند.

گزارش های تصویری
فهرست تفصیلی

جلد هفتم

 

1. مبانى فلسفى نظام اقتصادى / احمدعلى يوسفى

    (9 - 64 / 7)

 

 مقدمه   11

 مفاهيم و كليات   14

    نظام   14

    نظام اقتصادى   14

    مبانى فلسفى نظام اقتصادى   15

    مبانى مكتبى نظام اقتصادى   15

    اهداف نظام اقتصادى   15

    دو ديدگاه در نظام اقتصادى   16

 خداشناسى   17

    رابطه خدا با جهان طبيعت   18

       رابطه خالقيت   18

       رابطه ربوبيت   19

       رابطه مالكيت   20

       رابطه احاطه و سلطه   21

       رابطه قيوميت   21

    رابطه خدا با انسان   22                                      

       رابطه هدايت   22

       رابطه رزاقيت   24

 جهان‌شناسى   27

    تأثير جهان‌شناسى ليبراليسم بر اقتصاد   28

    جهان‌شناسى امام على(ع)   29

       هدفمندى جهان   29

       حركت به سوى خدا   29

       همه چيز براى انسان   30

       برخوردارى از خزاين غيبى   30

       دنيا، محل آزمايش   32

       برخوردارى از نظام على و معلولى   33

    پيامدهاى جهان‌شناسى علوى در اقتصاد   35

 انسان‌شناسى   38

    انسان‌شناسى از ديدگاه ليبراليسم   38

       خويش‌مالكى   38

       ارضاى تمنيات و اميال نفسانى، انگيزه و هدف اقتصادى   38

       عقل انسان در خدمت شهوات او   39

    انسان از ديدگاه امام على(ع)   39

       فلسفه آفرينش انسان   39

       دو بعدى بودن انسان   41

       مالكيت مطلق خدا و مسئول بودن انسان   43

 جامعه‌شناسى   45

    جامعه   46

    نظريه اصالت فرد و آثار اقتصادى آن   46

    نظريه اصالت جامعه و آثار اقتصادى آن   47

    نظريه اصالت فرد و جامعه و ديدگاه امام على(ع)   48

    برخى نتايج ديدگاه امام على(ع)   51

 سنت‌هاى الهى حاكم بر جوامع انسانى در نگاه على(ع)   52

    تقوا و ايمان   53

    عدل و داد   55

    يارى خدا   55

    شكر خدا   56

    توبه   57

    استدراج   58

    دعا   59

    خُلق نيكو   59

    زكات مال   59

    بخشش نعمت   59

    صله رحم   59

    صدقه   60

 كتابنامه   61

 

    2. عدالت اقتصادى / محمدمهدى كرمى و عسكر ديرباز

    (65 - 106 / 7)

 

 مقدمه   67

 تعاريف و كليات   67

    مفهوم عدالت اقتصادى   67

       1. عدالت به معناى مساوات و رفع تبعيض و ظلم   69

       2. عدالت به معناى رعايت حقوق   70

       3. عدالت به معناى وضع بايسته و رعايت شايستگی ها   72

    اهميت و آثار عدالت   73

    عدالت اقتصادى، كارايى و رفاه   75

 راه‌كارهاى تحقق عدالت اقتصادى   78

    مقدمه   78

    زمينه‌هاى تحقق عدالت اقتصادى   79

       1. قوانين و حقوق عادلانه   79

       2. تربيت اسلامى و اعتقاد به معنويات   79

       3. حكومت اسلامى   80

 سياست‌ها و راه‌كارهاى تحقق عدالت اقتصادى   81

    الف. توازن اقتصادى   81

       1. تعيين حدود مالكيت‌ها   82

       2. توزيع ثروت و درآمد   84

       3. ايجاد بخش عمومى   85

    ب. تكافل اجتماعى   88

       1. اين افراد به حال خود گذاشته شوند تا بميرند   90

       2. نيازمندان جامعه صاحب حقند   91

 موانع تحقق عدالت اقتصادى   95

    1. ربا   95

    2. احتكار   97

    3. تبعيض   99

    4. حكومت جور و حاكمان ظالم   101

    5 . عدم رعايت حقوق والى از مردم   103

 نتيجه‌گيرى   103

 كتابنامه   105

 

    3. دنيا و آخرت / عبدالامير خادم علی زاده

    (107 - 156 / 7)

 

 دنيا در لغت   109

 دنيا از ديدگاه امام على(ع)   111

 ارزش دنيا   112

    برخى از سخنان امام در اين باره   112

 نيرنگ دنيا   118

    دنيا گذرگاه و سراى ناپايدار   121

    محل آزمايش بودن دنيا   122

    زودگذر بودن دارايی ها و لذت‌هاى دنيا   123

 ترك دنيا   125

    سيره عملى امام على(ع)   128

 آخرت در لغت   131

    مفهوم آخرت از ديد امام على(ع)   132

       ويژگی هاى اهل آخرت از ديد امام على(ع)   133

       نظر به باطن دنيا   133

       رويگردانى از دنيا   134

       ميانه‌روى در زندگى )معيشت(   135

       برخوردارى از نعمت‌هاى دنيا و آخرت   136

       مصاحبت جسمانى با دنيا   136

 رابطه دنيا و آخرت از ديدگاه امام على(ع)   137

    جمع دنيا و آخرت   137

    تضاد بين دنيا و آخرت   141

 سازگارى دنيا و آخرت در عرصه اقتصاد   144

    توليد   144

    رشد و توسعه اقتصادى   146

    توزيع ثروت و درآمد   147

    كسب بيش‌ترين لذت )سودجويى(   148

    مصرف   149

    پس‌انداز و سرمايه‌گذارى   150

 نتيجه‌گيرى   152

 كتابنامه   154

 

    4. زهد و قناعت / مجيد رضايى

    (157 - 200 / 7)

 

 زهد در لغت   159

 زهد در علم اخلاق   159

 زهد در كلام حضرت امير(ع)   161

 قناعت در لغت   166

 ارتباط زهد و قناعت   166

 اقسام زهد و مراتب آن   167

    زهد مثبت و زهد منفى   169

 عوامل زهد   172

    1. جهان‌شناسى و يقين به حقيقت و مبدأ هستى   172

    2. بينش صحيح به معاد و آخرت   173

    3. شناخت درست دنيا )دنياشناسى(   174

    4. خودشناسى   175

 عوامل قناعت   176

 آثار زهد مثبت )زهد اسلامى(   178

    الف. آثار روحى و اخلاقى زهد   178

    ب. آثار اجتماعى زهد   186

    ج. آثار اقتصادى زهد   188

 آثار قناعت   189

    زهد و قناعت، و تأثير آن بر پس‌انداز، توليد و توزيع   194

    زهد و قناعت حاكمان و تثبيت حكومت   196

    زهد و قناعت، و رشد و توسعه اقتصادى   196

 نتيجه‌گيرى   197

 كتابنامه   199

 

    5. فقر و غنا / علی اصغر هادوی نيا

    (201 - 234 / 7)

 

 كليات   203

    واژه شناسى   203

    فقر نسبى و مطلق   204

 فقر و غنا در نظام ارزشى على(ع)   205

    1. ستايش غنا   206

    2. ستايش فقير راضى   206

    3. نكوهش فقر   206

    4. نكوهش غنا   207

 پيامدهاى فقر و غنا   207

    آسيب‌شناسى فقر   207

       1. آثار فردى   208

       2. آثار اجتماعى   209

 عوامل فقر   209

    عوامل غير اختيارى   210

    عوامل اختيارى   210

       1. عوامل شخصى   210

       2. عوامل غيرشخصى   213

       3. عوامل گروهى   213

    عوامل اجتماعى   216

       الف. ظلم حاكمان   216

       ب. نظام مالياتى ناكارآمد   217

       ج. نظام تأمين اجتماعى ناكارآمد   218

 راه‌هاى فقرستيزى   218

    وظايف دولت   219

       1. تنظيم بازار   219

       2. افزايش كارآمدى سيستم مالياتى   223

    وظايف اغنيا   227

       1. اداى حقوق فقيران   227

       2. سرمايه‌گذارى و ايجاد اشتغال   229

    وظايف فقيران   230

       1. كار و تلاش   230

       2. پرهيز از اظهار تنگدستى   231

       3. تنظيم خانواده   231

 سخن آخر   232

 كتابنامه   233

 

    6. سيره اقتصادى امام على(ع) / سيد رضا حسينى

    (235 - 314 / 7)

 

 مقدمه   237

 سيره امام على(ع) در توليد و كسب درآمد   242

    1. از تولد تا هجرت   242

    2. از هجرت تا وفات پيامبر   244

       منابع درآمد امام على(ع)   245

    3. از وفات پيامبر تا خلافت   251

       1 - 3. تحول در درآمدهاى عمومى امام   251

       2 - 3. فعاليت‌هاى عمرانى امام در يَنْبُع   253

       3 - 3. ساير فعاليت‌هاى عمرانى اميرمؤمنان(ع)   257

       4 - 3. ثروت و درآمدهاى اختصاصى امام   260

    4. دوران خلافت   262

       1. تحول درآمدهاى عمومى امام   263

       2. فعاليت‌هاى عمرانى و درآمد كسب و كار امام   264

       3. شيوه توليد و كسب درآمد امام   266

 سيره امام على(ع) در مصرف و تخصيص درآمد   272

    1. مخارج مصرفى شخصى   272

       1 - 1. مخارج دوران طفوليت و جوانى   272

       2 - 1. مخارج ازدواج   273

       3 - 1. مسكن و لوازم خانه   274

       4 - 1. مخارج خوراك   275

       5 - 1 . مخارج پوشاك   278

       6 - 1. مخارج تعليم و تربيت   282

       7 - 1. مخارج ديگر   284

    2. مخارج مشاركت اجتماعى   285

       1 - 2. كمك مالى مستقيم به نيازمندان   286

       2 - 2. وقف املاك براى نيازمندان   292

       3 - 2. آزاد كردن برده   298

       4 - 2. ساختن مسجد و تعمير جاده   300

       5 - 2 . ساير خدمات اجتماعى امام   301

    3. مخارج پس‌انداز و سرمايه‌گذارى   302

       1 - 3. منابع سرمايه‌گذارى امام   303

       2 - 3. شيوه مخارج سرمايه‌گذارى امام   304

 نتيجه‌گيرى   307

 كتابنامه   309

 

    7. دولت و سياست‌هاى اقتصادى / محمدتقى حكيم‌آبادى گيلك

    (315 - 380 / 7)

 

 مقدمه   317

 1. نقش دولت در اقتصاد   318

    1 - 1. ماهيت دولت اسلامى   318

    2 - 1. رابطه دولت و مردم   321

    3 - 1. وظايف دولت علوى   324

       1 - 3 - 1. تعليم و تربيت   324

       2 - 3 - 1. حفاظت از دين و مبارزه با بدعت‌ها   325

       3 - 3 - 1. ايجاد امنيت   326

       4 - 3 - 1. تأمين اجتماعى   327

       5 - 3 - 1 . مبارزه با تبعيض‌ها و بی عدالتی هاى اقتصادى   328

       6 - 3 - 1. عمران و آبادى   330

       7 - 3 - 1. افزايش رفاه و درآمدهاى مردم   331

       8 - 3 - 1 . نظارت بر بازار و تنظيم آن   332

       9 - 3 - 1. جمع‌آورى ماليات و تنظيم بيت‌المال   334

    4 - 1. منابع مالى دولت علوى   335

    5 - 1 . اندازه دولت علوى   338

       1 - 5 - 1. دولت حداقل   340

       2 - 5 - 1. دولت حداكثر   340

       3 - 5 - 1. دولت متوسط   340

    اختيارات حكومت علوى   341

       الف. اختيار قانون‌گذارى در قلمرو آزاد   341

       ب. تشخيص اولويت‌ها و نيازها و عناوين ثانويه   341

       ج. ولايت بر تطبيق اقتصاد اسلامى   341

 2. سياست‌هاى اقتصادى دولت علوى   344

    1 - 2. مفاهيم كلى   344

       1 - 1 - 2. تعريف سياست اقتصادى   344

       2 - 1 - 2. ساختار منطقى مسائل سياست‌هاى اقتصادى   345

       3 - 1 - 2. انواع سياست‌هاى اقتصادى، اهداف و ابزار در اقتصاد   347

    2 - 2. وضعيت اقتصادى به هنگام خلافت على(ع)   349

    3 - 2. هدف‌هاى سياست‌هاى اقتصادى دولت علوى   352

       يك. بسط عدالت اجتماعى - اقتصادى   353

       دو. عمران و آبادانى )توسعه و رشد اقتصادى(   354

       سه. ثبات قيمت‌ها   355

    4 - 2. سياست‌هاى اقتصادى )= ابزارها و تدابير( در دولت علوى   357

    5 - 2 . سياست‌هاى مالى   360

       1 - 5 - 2. زكات   361

       2 - 5 - 2. خراج   368

 نتيجه‌گيرى   373

 كتابنامه   376

    الف. فارسى و عربى   376

    ب. انگليسى   379

    ج. منابع ديگر   380

 

    8. بيت‌المال / سيد رضا حسينى

    (381 - 446 / 7)

 

 مقدمه   383

 كليات   384

    مفهوم بيت‌المال   384

    تأسيس بيت‌المال   386

    طبقه‌بندى منابع بيت‌المال   387

       1. اموال حكومتى   387

       2. اموال عمومى   388

       3. اموال عناوين خاص   388

 درآمدهاى بيت‌المال   389

    خمس   389

       1. پيشينه خمس   389

       2. خمس در عهد اميرمؤمنان(ع)   394

    زكات   395

       1. پيشينه زكات   395

       2. سياست‌هاى اميرمؤمنان(ع) در زكات   398

    خراج   402

       1. پيشينه خراج   402

       2. خراج در عهد اميرمؤمنان(ع)   406

    جزيه   410

    انفال، فی ء و غنيمت   412

       1. پيشينه انفال، فی ء و غنيمت   412

       2. سياست‌هاى اميرمؤمنان(ع) در مديريت انفال   414

    بررسى كمى درآمدهاى بيت‌المال   418

    ويژگی هاى سياست علوى در منابع بيت‌المال   420

       1. اهتمام به افزايش درآمدهاى بيت‌المال   420

       2. اصلاح رفتار كارگزاران بيت‌المال   420

       3. ترجيح آسايش مردم بر افزايش درآمد بيت‌المال   421

 هزينه‌هاى بيت‌المال   422

    موارد مصرف بيت‌المال   422

       1. مصارف خاص   423

       2. مصارف عام   427

 اصول حاكم بر تخصيص بيت‌المال   427

    1. امانت بودن بيت‌المال   427

    2. عمومى بودن بيت‌المال   428

    3. عدالت اجتماعى - اقتصادى   429

    4. تدبير و اولويت‌سنجى   431

 سياست‌هاى توزيع بيت‌المال   432

    سياست پيامبر   432

    روش ابوبكر در توزيع بيت‌المال   434

    روش عمر در توزيع بيت‌المال   434

    روش عثمان در مصرف بيت‌المال   435

    سياست اميرمؤمنان(ع) در تقسيم بيت‌المال   436

 كتابنامه   440

 

    9. اصلاحات اقتصادى / سيد حسين ميرمعزى

    (447 - 494 / 7)

 

 پيش‌گفتار   449

 بررسى مفهومى   450

    واژه اصلاحات   450

    واژه اصلاحات اقتصادى   453

 انحراف‌ها و عرصه‌هاى اصلاحات اقتصادى امام على(ع)   456

    انحراف در بينش‌ها   457

    اصلاحات علوى   460

    انحراف در رفتار مردم   463

       الف. تقسيم شدن جامعه به دو طبقه فقير و ثروتمند   463

       ب. عدم رعايت تقوا در دادوستدها و معاملات   464

    اصلاحات علوى   465

       الف. موعظه و برحذر داشتن مردم از خلاف   465

       ب. ارائه الگوى عملى به مردم   467

       ج. نظارت بر بازار و مجازات متخلفان   470

    انحراف در رفتار خلفا و كارگزاران   471

       الف. حكومت دنياپرستان و توزيع ناعادلانه مناصب   472

       ب. توزيع ناعادلانه بيت‌المال   473

       ج. نگهدارى بيت‌المال تا پايان سال   477

    اصلاحات علوى   479

       الف. عزل كارگزاران ناصالح و انتخاب عمال صالح   479

       ب. مراقبت از كارگزاران و تنبيه خطاكار   481

       ج. استرداد بيت المال   482

       د. تقسيم بيت‌المال به طور مساوى   483

       ه . تعجيل در تقسيم بيت‌المال   486

 موانع اصلاحات علوى   486

 نتيجه‌گيرى   488

 كتابنامه   491

 

    10. بازار / محمدنقى نظرپور

    (495 - 550 / 7)

 

 تعريف بازار   497

 اهميت و نقش بازار   497

 روايات مدح و قدح بازار، و طريق جمع   500

 بازار در عصر امام على(ع)   506

 اقدامات عملى امام على(ع)   512

    اصل نظارت و بازرسى در بازار   516

    زمينه‌سازى اجراى قوانين   519

       ممانعت از احتكار   519

       قيمت‌گذارى و نظارت بر قيمت‌ها   520

       كنترل توزين كالاها   522

       منع اهل ذمه از حرفه صرافى   523

       برخورد با ناقضان حريم و قوانين بازار   524

       ممنوعيت ذبح حيوانات مريض و ناقص   524

       برخورد با پديده‌هاى حرام و نامطلوب در بازار   525

 بازار مطلوب   528

 مواعظ و محدوديت‌هاى اخلاقى   536

    1. سرگرم شدن به بازار و امور دنيايى آن   537

    2. آسان گرفتن معامله و قناعت به سود كم‌تر   537

    3. قسم نخوردن در معاملات   540

    4. خريد از كسى كه انسان را نمی شناسد   541

    5 . چانه زدنِ خريدار   541

 تجارت خارجى   542

 نتيجه‌گيرى   545

 كتابنامه   547

دانشنامه علوم قرآن

فهرست و چکیده مقالات

دانشنامه امام علی ع

 


 

اوقات شرعی
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 1680
 بازدید امروز : 163
 کل بازدید : 711225
 بازدیدکنندگان آنلاين : 4
 زمان بازدید : 0/2969