به تارنمای پژوهشکده دانشنامه نگاری دینی خوش آمدید
منو اصلی

سایت های مرتبط
اخبار برگزیده
  • همکاری مشترک پژوهشکده دانشنامه نگاری دینی با عتبه حضرت امیرالمومنین عراق
    در نشست مشترک نمایندگان عتبه حضرت امیرالمومنین عراق با پژوهشکده دانشنامه نگاری دینی، موضوعاتی که می تواند زمینه همکاری مشترک بین دو طرف را فراهم سازد مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

  • دیدار و گفتگوی ریئس پژوهشکده دانشنامه نگاری دینی، با مدیرعامل بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی، برای ارتقاء سطح همکاری های فی مابین
    جناب حجت الاسلام و المسلمین ابوالقاسم مقیمی، رئیس پژوهشکده دانشنامه نگاری دینی، با حجت الاسلام و المسلمین مهدی شریعتی تبار، مدیرعامل بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی دیدار و گفتگو کردند.

  • دیدار سرپرست دانشنامه ها و اعضای شورای علمی، با مدیرعامل بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی
    مدیرعامل بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی، با سرپرست دانشنامه ها حضرت آیت الله رشاد و اعضای شورای علمی دیدار و گفتگو کردند.

  • بررسی و تصویب 10 مقاله در شورای علمی دانشنامه
    مقالات «احسان به والدین»، «غیبت»، «وفاداری»، «سازشکاری»، «مدارا»، «حرص»، «حنین»، «مجازات»، «اهل‌الذکر» و «قضا و قدر» در شورای علمی دانشنامه در مشهد مقدس بررسی و به تصویب رسید.

  • بازدید مدیر عامل و جمعی از پژوهشگران بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، از پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
    مدیر عامل و جمعی از پژوهشگران و اعضای هیئت علمی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، طی بازدیدی از پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی جهت آشنایی و بررسی زمینه های همکاری با یکدیگر بحث و گفتگو کردند.

گزارش های تصویری
فهرست تفصیلی

جلد چهارم

1. حيات عارفانه امام على(ع) / عبداللَّه جوادى عاملى

    (9 - 96 / 4)

 

 پيش‏گفتار   11

 حيات و علم   13

    رابطه حيات، انديشه و انگيزه   13

    تقسيم علم به حصولى و حضورى   14

    راه‏يابى خطا و بطلان در علم حصولى   15

    ادراك حضورى روح و تبيين حصولى آن   15

    ميزان سنجش معلوم حسى   16

    مراتب معرفت   17

 تفاوت عرفان با كلام و حكمت   18

    اهل علم و آل معلوم   18

    تمايز علم و معلوم   20

    جهاد اكبر و هجرت كبراى عارف   21

    نقش ابزارى برهان براى عرفان   22

    محدوديت عقل در ارزيابى معارف   23

    معلوم بالذات و بالعرض   24

    رهاورد برين علم حضورى   24

    جايگاه حيات حكيمانه   26

    تفاوت عرفان با تجربه دينى   27

 جهان‏بينى عارفانه امام على(ع)   28

    علم شهودى به كتاب تدوينى و تكوينى الهى   28

    مشاهده كتاب ابرار   29

    شهود قيامت   29

    همسانى پيامبر و على(ع) در شهود عرفانى   30

    علم شهودى اميرمؤمنان(ع) از زبان خويش   31

       1. قرآن ناطق و وحى ممثل   32

       2. مفاخر هفت‏گانه   32

       3. شهود ملكوت   33

       4. مبدأشناسى شاهدانه   35

       5 . معادشناسى شاهدانه   37

       6. رسالت‏شناسى عارفانه   39

       7. مشاهده فرشتگان   41

       8 . علم شهودى به معارف دينى   42

 سيرت و سنت عارفانه امام على(ع)   44

    تفاوت اخلاق نظرى و عملى با عرفان نظرى و عملى   44

    كوثر عَلَوى، آب حيات   47

       1. عبادت عارفانه   48

       2. جلوه‏هاى نيايش شاهدانه عَلَوى   50

       3. دعوت عارفانه   55

       4. تولى و تبرى عارفانه   59

          الف. باطنِ حكومت هوس محور   60

          ب. باطنِ اعتبارهاى وهمى   60

          ج. هويت باطنى دنياگرايان   62

 حيات عارفانه امام على(ع) از ديدگاه اهل‏بيت(ع)   67

    برترين راه معرفت على(ع)   67

       1. معرفى رسول‏اكرم(ص)   67

       2. على(ع) در گفتار خويش   68

       3. على(ع) از ديدگاه فاطمه)س( و ديگر اهل‏بيت(ع)   70

    علی مدارى حق   72

    سهولت تواصف و صعوبت تناصف   75

    حيات عارفانه امام على(ع) از ديدگاه رجال علمى   78

       اعتراف به قصور   78

    ستايش كلينى و صدرالمتألهين از اميرمؤمنان(ع)   79

    ستايش بلند ابن سينا از اميرمؤمنان(ع)   80

    گونا گونى ستايش‏گران عَلَوى   81

    سخنان ابن ابی الحديد درباره على(ع)   84

    ترسيم حيات عارفانه على(ع) از ديدگاهى ديگر   90

 كتابنامه   94

 

    2. مبانى و نظام اخلاق / احمد ديلمى

    (97 - 160 / 4)

 

 مقدمه   99

    اهميت و هدف   99

    تعريف و قلمرو اخلاق   100

    تقسيمات كلان مسائل اخلاقى   102

 مبانى اخلاق اسلامى   103

    يك. جاودانگى اخلاق   104

       مفهوم اطلاق و نسبيت   105

       روش‏شناسى بحث   106

       منشأ قضاياى اخلاقى   107

       امكان شناسايى عام و اطمينان‏بخش نيك و بد   112

       واقع‏نمايى قضاياى اخلاقى   113

       امكان استنتاج دستور اخلاقى )بايد( از واقعيات عينى )هست(   114

    دو. ارزش و مسئوليت اخلاقى   116

       ارزش اخلاقى   116

       تشديد ارزش اخلاقى   121

       مسئوليت اخلاقى و شرايط آن   124

       تشديد مسئوليت اخلاقى   127

 ساختار مفاهيم و حوزه‏هاى اخلاق توصيفى )نظرى(   130

    اصول حاكم بر ساختار اخلاق هنجارى   133

       1. مقصد اخلاق   134

       2. ساحت‏هاى وجودى انسان و مناسبات آن‏ها با يكديگر   135

       3. ماهيت مفاهيم اخلاق هنجارى   138

       4. مفاهيم عام و خاص   138

       5 . حوزه‏هاى زندگى انسان   139

       6. فضيلت‏محورى ساختار   139

       7. صفات نفسانى هدايت‏گر و كارگزار   139

    عوامل سازنده ساختار كلى اخلاق هنجارى   140

       1. صفت نفسانى هدايت‏گر )ايمان(   140

       2. صفات نفسانى كارگزار   142

       الف. جهت‏گيرى نفس نسبت به خداوند   143

       ب. جهت‏گيرى نفس نسبت به عاقبت خويش   147

       ج. جهت‏گيرى نفس نسبت به خويشتن   148

       د. جهت‏گيرى نفس نسبت به آينده   150

       ه . جهت‏گيرى نفس به سوى مواهب دنيوى   151

       و. جهت‏گيرى نفسانى به سوى ديگران   152

       ز. جهت‏گيرى بازدارنده نفس   152

    مفاهيم خاص و حوزه‏هاى اخلاقى   155

 كتابنامه   157

    3. تربيت عقلانى / سعيد بهشتى

    (161 - 220 / 4)

 

 مقدمه   163

 مفهوم عقل   167

 تقسيم عقل   170

 مفهوم نظام تربيت عقلانى برمبناى سخنان امام على(ع)   171

 هدف‏هاى تربيت عقلانى بر مبناى سخنان امام على(ع)   172

    هدف غايى تربيت عقلانى   173

 هدف‏هاى واسطه‏اى تربيت عقلانى   174

    1. علم   174

       1 - 1. خداشناسى   174

       2 - 1. راهنماشناسى   176

       3 - 1. معادشناسى   177

       4 - 1. ارزش‏شناسى   178

       5 - 1 . احكام شناسى   178

    2. ايمان   178

    3. عمل   180

 بنيادهاى تعليم و تربيت   182

 بنيادهاى تربيت عقلانى، برمبناى سخنان امام على(ع)   184

 روش‏هاى تربيت عقلانى برمبناى سخنان امام على(ع)   187

    1. روش تفكر   188

       1 - 1. تعقل   189

       2 - 1. رويت   190

       3 - 1. تأمل   190

       4 - 1. تفقه   190

 بررسى سهم تفكر در تربيت عقلانى   190

    2. روش علم‏آموزى   197

    3. روش تجربه‏اندوزى   201

       تربيت‏پذيرى عقل از راه تجربه   204

    4. روش تزكيه نفس   205

       مراحل تزكيه نفس   205

 كتابنامه   217

    الف. عربى   219

    ب. انگليسى   220


    4. سعادت / محسن جوادى

    (221 - 238 / 4)

 

 مؤلفه‏ هاى سعادت در آموزه ‏ها و تعاليم علوى   225

    1. خيرات بيرونى   225

    2. فضيلت‏هاى اخلاقى   226

       يك. عدل   227

       دو. صبر   230

       سه. صدق   230

    3. فضيلت‏ هاى عقلى   231

    4. فضايل دينى )الهياتى(   233

 كتابنامه   238

 

    5. كرامت انسان / محمدحسين ساكت

    (239 - 268 / 4)

 

 1. واژه‏شناسى كرامت   241

 2. كرامت چيست؟   244

 3. انسان و اسلام   245

 4. انسان از دريچه چشم على(ع)   246

 5 . انسانِ بی كران   248

 6. انسان فراتر از اين جهان   249

 7. آيا كرامت و منزلت، ذاتى است يا به دست آوردنى؟   250

 8 . »تعصب‏ورزى« در گرفتنِ كرامت و منزلت   251

 9. كرامت و حيثيت، دستاورد بعثت   253

 10. انسان، پُلى ميان كرامتِ الهى و كرامتِ اسلامى   254

 11. پاسداشتِ كرامت انسان در سياست   257

 12. پاسداشت كرامت و حيثيتِ انسان در پيوندهاى بين‏المللى   258

 13. عامل‏هاى وادارنده و بازدارنده كرامت   262

 14. پايان سخن   265

 كتابنامه   267

 

    6. عبادت و عبوديت / سيد محمدعلى مدرسى

    (269 - 314 / 4)

 مفهوم عبادت و عبوديت   271

 جايگاه عبادت و عبوديت در اديان الهى   275

 على(ع) اُسوه عبادت و عبوديت   276

    الف. عبوديت على(ع)   276

    ب. عبادت على(ع)   278

 عبوديت در رهنمودهاى امام على(ع)   280

    الف. عبوديت فراگير )تكوينى(   280

    ب. عبوديت ويژه )ارادى(   281

       يك. آزادگى   283

       دو. توكل   284

       سه. صبر و ظرفيت روحى   284

 عبادت در رهنمودهاى امام على(ع)   285

    عبادت فطرى   286

    رابطه متقابل خدا و انسان   287

    اركان عبادت   289

       1. عمل   289

       2. نيت   290

    گستره عبادت   290

    گونه‏ هاى مختلف عبادت   292

       1. فريضه و نافله   292

       2. عبادت فردى و عبادت اجتماعى   293

       3. عبادت ظاهرى و عبادت باطنى )قلبى(   294

    طبقه ‏بندى عبادت و عابدان   295

    آثار عبادت   299

       1. آثار فكرى - معرفتى   300

       2. آثار روحى - روانى   301

       3. آثار عملى و رفتارى   302

       4. آثار جسمى   303

       5 . آثار اجتماعى   303

    عوامل گرايش به عبادت و عبوديت   304

       1. دانش و آگاهى   305

       2. كمك خواستن از خداوند   305

       3. جديت و پشتكار   306

       4. موعظه و تذكر   306

    عوامل و آفات بازدارنده عبادت و عبوديت   308

       1. هواى نفس   308

       2. ريا   309

       3. عُجب   310

       4. شكل‏گرايى   311

 كتابنامه   312


    7. دعا / على نصيرى

    (315 - 364 / 4)

 

 مقدمه   317

 دعا در لغت و اصطلاح   318

 دعا در كتاب و سنت   319

 على(ع) و دعا   321

 اهميت و جايگاه دعا از نگاه على(ع)   324

 تأثير دعا   326

 تأثير دعا در نگاه على(ع)   326

    1. برگرداندن قضاى الهى   326

    2. بخشايش گناه   327

    3. برآورده شدن خواست‏ها   327

 رابطه دعا با قضا و قدر الهى   328

 رابطه دعا و عمل   332

 مرزهاى دعا   333

    1. هماهنگى با سنت‏هاى الهى   334

    2. مشروعيت   335

    3. برخوردارى از اصل مصلحت   336

 شرايط دعا   338

    1. اخلاص   338

    2. اطاعت   340

    3. حضور قلب   342

 آداب دعا   343

    1. وضو   343

    2. بلند كردن دست‏ها به سوى آسمان   344

    3. عجز و لابه   346

    4. ثنا و ستايش الهى   347

    5 . درود فرستادن بر پيامبر و خاندان او   348

    6. توسل   349

    7. اصرار بر دعا   350

 هنگام دعا   351

    1. هنگام عبادت و پس از آن   351

    2. ساعات خاص   352

 موانع اجابت دعا   353

    1. گناه   353

    2. بر عهده داشتن مظالم مردم   354

    3. ترك امر به معروف و نهى از منكر   355

 دعاهاى مستجاب   357

 نفرين در قالب دعا   358

    1. دعا عليه خوارج   358

    2. دعا عليه قريش   358

    3. دعا عليه كوفيان   359

    4. دعا عليه برخى اشخاص   360

 كتابنامه   362

 

    8. تقوا / محمدعلى سادات

    (365 - 390 / 4)

 

 مراتب تقوا   367

 پرهيز از شبهات   368

 حقيقت تقوا   369

 پاسدارى از تقوا   371

 ترس از خدا   372

 تقوا، تنها معيار ارزش   373

 كم‏ترين و بيش‏ترين تقوا   373

 تقوا و معرفت   374

 اهميت تقوا از ديدگاه امام على(ع)   375

 آثار تقوا   376

    1. روشن‏بينى   377

    2. رهايى از تنگناها   379

 صفات و ويژگی هاى پرهيزگاران   380

    1. اخلاق الهى پارسايان   380

    2. اخلاق فردى پارسايان   383

    3. اخلاق اجتماعى پارسايان   385

 ناپارسايان   388

 كتابنامه   390

 

    9. نفاق / هادى مسعودى

    (391 - 432 / 4)

 

 نكوهش و هشدار   393

 نفاق در لغت و اصطلاح   394

 گونه‏ هاى نفاق   395

 ويژگی هاى منافقان   398

    1. ويژگی هاى نفاق اعتقادى - سياسى   398

       1-1. شك و ترديد   398

       2-1. عبرت‏نگرفتن   399

       3-1. علم بی عمل   400

       4-1. پارسايى دروغين   400

       5-1 . دنيا طلبى   401

       6 -1. نگه‏نداشتن زبان   402

    2. ويژگی هاى نفاق اجتماعى  اخلاقى   403

       1-2. آراستگى دروغين   403

       2-2. چاپلوسى   404

       3-2. چندرنگى   405

       4-2. آسان‏گيرى بر خود و سخت‏گيرى بر مردم   405

 شگردهاى منافقان   406

 راه‏ هاى شناخت نفاق و منافقان   408

    1. لحن گفتار   408

    2. نحوه رفتار   410

       1-2. خمودى و ناسپاسى   410

       2-2. تكلف‏ورزيدن   411

       3-2. موافقت ظاهرى   412

       4-2. غيبت   412

       5 -2 . خيانت ورزيدن   413

       6-2. حق‏كشى   413

       7 -2. ظاهرسازى   414

    3. ذكر اندك   415

    4. دشمنى با چهره‏هاى تابناك دين   416

 ريشه‏ هاى نفاق   417

    1. حقارت درونى   417

    2. ستيزه‏جويى   418

    3. رذيلت‏هاى اخلاقى   419

 زيان‏ هاى نفاق   420

    1. تباهى ايمان   420

    2. نپذيرفتن حكمت   421

    3. بی آبرويى   422

    4. بی اعتمادى   422

 درمان نفاق   422

    1. بهره‏گيرى از قرآن   422

    2. دعا   424

 برخورد با منافقان   424

 كتابنامه   430

 

    10. آسيب‏ شناسى تربيت دينى / محمدعلى حاجى

    (433 - 454 / 4)

 

 اهميت آسيب‏ شناسى تربيت دينى   435

 برخى از نشانه‏هاى آسيب‏مندى تربيت دينى   436

    1. ترديد در آموزه‏ها و اعتقادات دينى   437

    2. سستى در انجام تكاليف دينى   438

    3. عدم پايبندى به هنجارهاى اخلاقى   439

 علل آسيب ‏زا در تربيت دينى از ديدگاه امام على(ع)   440

    علل آسيب‏ زاى غيرمستقيم   440

       1. زمينه‏ هاى شخصيتى و شخصى آسيب ‏زا   440

       2. زمينه‏هاى نامناسب اجتماعى، اقتصادى و سياسى   443

    علل آسيب‏زاى مستقيم   446

       1. تولى و سيطره نااهلان بر فرآيند تربيت دينى   447

       2. بهره نگرفتن از زيبايی ها و فنون هنرى و لطايف ادبى   448

       3. اكراه و اجبار   449

       4. بی توجهى به ساير ابعاد تربيت   450

       5 . استفاده از دروغ و خرافه‏ پردازى   451

       6. افراط در به كارگيرى روش تبشير و تخويف   452

       7. اكتفا به انباشتن معلومات دينى   453

 كتابنامه   454

دانشنامه علوم قرآن

فهرست و چکیده مقالات

دانشنامه امام علی ع

 


 

اوقات شرعی
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 1636
 بازدید امروز : 210
 کل بازدید : 711272
 بازدیدکنندگان آنلاين : 5
 زمان بازدید : 0/4062