عدل الهی

در بسیاری از ادیان و مکاتب غیرتوحیدی، جایی برای عدالت، به عنوان یکی از صفات خداوند وجود ندارد. ولی در ادیان توحیدی، خداوند عادل است و دامنة عدلش همة امور را دربرمی‌گیرد.

در احادیث و سیرة اهل‌بیت، عدل‌گرایی در برابر جبرگرایی اموی قرار گرفته و عدالت از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. بخشی از آموزه‌های مربوط به عدل، در دعاها و مناجات‌های اهل‌بیت، ازجمله دختر رسول خدا(ص) بازتاب داشته است.

مفهوم عدل: متکلمان شیعی و معتزلی، عدل را به عنوان حقیقتی واقعی پذیرفته، به حسن و قبح ذاتی افعال معتقدند. حضرت فاطمه(س) نیز، بااینکه به طور مستقیم به مفهوم عدل نپرداخته، ولی به برخی از ابعاد و ویژگی‌های عدل، اشاره کرده است، که با تعریف عدل به رعایت حقوق دیگران و دادن حق به صاحب آن، سازگارتر است.

در این راستا آن حضرت(س) به مبادی و لوازم عدالت تشریعی و جزایی، ازجمله علم الهی، وجود احکام آشکار، هدایت الهی و وجود عامل اختیار در بندگان اشاره دارد.

قضا، قدر و بداء: مقصود اصلی از بحث قضا و قدر، تبیین ارتباط آن با آزادی انسان و درنتیجه عدل الهی است، از احادیث و دعاهای حضرت فاطمه(س) چند نکته دربارة‌قضا و قدر به دست می‌آید؛ ازجمله آنکه تا تقدیر الهی، تا به مرحله قضای قطعی نرسد، چیزی رخ نمی‌دهد و در این مرحله است که طلب و اختیار انسان مؤثر است؛ همچنین حضرت فاطمه(س) در مناجات‌های خود، راضی بودن به قضا و قدر الهی را از خداوند مسئلت می‌کند، این موضوع  دارای آثار معنوی و روحی فراوانی است.

تقدیر شرور: در دعایی از فاطمه(س) به سه نوع شرور اخلاقی، که نتیجه گناه است، شرور ابلیس و لشکریان او و نیز شرور طبیعی اشاره شده که حضرت از آنها به خدا پناه برده است. لازمة پناه‌بردن از شرور به خداوند، توانایی پروردگار در زدودن یا کاستن از شرارت شرور است.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید